Đã Đến Lúc Xem Xét Việc Cần Thăm Khám? Những Dấu Hiệu Sau Kỳ Nghỉ Lễ

Kỳ nghỉ lễ thường khiến nhịp sống chậm lại đôi chút - đủ để chúng ta thật sự nhìn thấy những thay đổi ở những người mình yêu thương. Giữa những bữa ăn, các hoạt động truyền thống gia đình và khoảng thời gian dài ở bên nhau, chúng ta dễ nhận ra những điều đã bỏ lỡ suốt cả năm.

Nếu điều này khiến bạn thấy quen thuộc, thì không phải mỗi mình bạn đâu. Nhiều người bước qua mùa lễ với cảm giác rằng, người thân của mình đã có gì đó thay đổi - đôi khi rất nhỏ, đôi khi đột ngột, hoặc đơn giản chỉ là một cảm giác bất an khó gọi tên. Và khi nhận ra điều này có thể kéo theo nhiều cảm xúc: lo lắng, bối rối, áy náy, hoặc thậm chí nhẹ nhõm vì cuối cùng bạn đã nhận ra điều mà trực giác mách bảo bấy lâu nay.

Bài viết này sẽ giúp bạn nhận diện những dấu hiệu thường gặp, cho thấy đã đến lúc xem xét việc cần thăm khám hoặc tìm thêm sự hỗ trợ cho người thân.

Dấu Hiệu Cho Thấy Đã Đến Lúc Xem Xét Việc Cần Thăm Khám

Những Thay Đổi Về Nhận Thức hoặc Trí Nhớ

Các hoạt động truyền thống trong dịp lễ thường khiến những thay đổi về nhận thức trở nên dễ nhận ra hơn vì chúng dựa nhiều vào ký ức, thói quen và sự quen thuộc. Nếu bạn đã vài lần tự hỏi “Sao họ lại như vậy nhỉ?”, hãy chú ý đến những dấu hiệu sau:

●      Kể đi kể lại cùng một câu chuyện trong một buổi gặp mặt. Chuyện lặp lại đôi khi là bình thường, nhất là khi đông người, nhưng việc lặp nhiều lần trong thời gian ngắn có thể là dấu hiệu của thay đổi về trí nhớ ngắn hạn.

●      Bị lạc ở những nơi vốn rất quen thuộc. Nếu người thân gặp khó khăn khi tìm phòng tắm họ vẫn dùng bấy lâu nay hoặc trở nên bối rối trong ngôi nhà họ luôn đến dịp lễ, đó là điều đáng lưu tâm.

●      Lúng túng với những hoạt động quen thuộc. Có thể cô/dì của bạn quên mất bước đầu tiên khi nấu món ăn truyền thống, hoặc ông ngoại không còn nhớ cách chuẩn bị lễ vật như trước. Những thay đổi này thường bộc lộ sớm nhất khi họ thực hiện những thói quen quen thuộc gắn bó từ lâu.

Thay Đổi Về Hành Vi hoặc Cảm Xúc

Những thay đổi về tâm trạng và hành vi đôi khi dễ bị bỏ qua với những lời giải thích quen thuộc như: “Chắc họ mệt”, “Ngày lễ lúc nào cũng mệt mỏi”, “Hôm nay dài quá.” Nhưng nếu những thay đổi ấy kéo dài hoặc trở nên rõ rệt, bạn nên để ý.

●      Cáu gắt, thu mình hoặc thay đổi cảm xúc thất thường hơn trước.

●      Bực bội với những việc họ từng thích làm, chẳng hạn như trang trí, nấu nướng hoặc gói quà.

●      Cảm thấy lo âu khi ở nơi đông người hoặc trong các buổi tụ họp gia đình. Ngay cả trong những nhóm nhỏ, họ cũng có thể cảm thấy quá tải khi bên trong đang có những thay đổi diễn ra.

●      Giảm tương tác xã hội. Có thể họ đứng ngoài các cuộc trò chuyện hoặc chọn ở phòng khác.

Những thay đổi này có thể là dấu hiệu sớm của suy giảm nhận thức, trầm cảm, lo âu, hoặc các vấn đề sức khỏe khác - tất cả đều nên được thăm khám bởi bác sĩ chuyên gia.

Những Thay Đổi Trong Giao Tiếp

Những thay đổi trong giao tiếp thường diễn ra âm thầm, nhưng dễ nhận thấy trong những buổi tụ họp đông người, nơi câu chuyện diễn ra nhanh và liên tục.

●      Bí từ, khó tìm từ thích hợp, kể cả với tên người thân hoặc các đồ vật quen thuộc.

●      Khó theo dõi các cuộc trò chuyện nhiều ý, đặc biệt khi nhiều người nói cùng lúc.

●      Do dự hoặc bối rối trong lúc trò chuyện. Ngập ngừng đôi khi là bình thường, nhưng việc thường xuyên mất mạch hoặc lạc ý có thể là dấu hiệu của thay đổi sâu hơn.

Những thay đổi này có thể là dấu hiệu sớm của một số dạng sa sút trí tuệ, nhưng cũng có thể liên quan đến giảm thính lực, tác dụng phụ của thuốc, hoặc quá tải cảm xúc.

Suy Giảm Thể Chất

Những thay đổi về thể chất thường dễ nhận thấy nhất, đặc biệt khi bạn không gặp người thân trong một thời gian. Nếu họ có những biểu hiện sau, rất có thể họ đang cần được hỗ trợ thêm hoặc cần được thăm khám:

●      Khó khăn trong di chuyển hoặc giữ thăng bằng. Đi chậm hơn là chuyện bình thường - nhưng nếu họ phải bám vào đồ đạc để giữ thăng bằng, loay hoay khi lên xuống cầu thang, hoặc ngần ngại khi đứng lên/ngồi xuống, đó là dấu hiệu đáng lưu ý.

●      Gặp khó khăn khi mặc quần áo hoặc chuẩn bị trước các buổi tụ họp. Có thể họ cần giúp đỡ nhiều hơn bình thường hoặc trông lúng túng khi làm những việc đơn giản.

●      Thường xuyên làm đổ, va vào đồ đạc hoặc bị té nhẹ. Nếu bạn thấy vết bầm hoặc những sự cố nhỏ trong kỳ nghỉ, đó có thể là tín hiệu cảnh báo sớm về vấn đề an toàn.

Suy Giảm Chức Năng (Sinh Hoạt Hằng Ngày)

Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất - đặc biệt nếu bạn ghé thăm nhà của người thân - là cách họ duy trì cuộc sống hằng ngày. Một số điều bạn nên chú ý như:

●      Thay đổi về vệ sinh hoặc chăm sóc bản thân. Ví dụ như tóc tai không được gội sạch, mặc cùng một bộ đồ trong nhiều ngày, hoặc thiếu đi sự chăm sóc bản thân như trước đây.

●      Nhà cửa bừa bộn hơn bình thường. Nếu ngôi nhà đầy bụi bẩn, lộn xộn hoặc không giống như trước đây, điều đó rất đáng quan tâm.

●      Rác thải chất đống hoặc thư từ không mở. Những chi tiết nhỏ này có thể là dấu hiệu cho thấy các công việc thường nhật đang trở nên quá sức.

●      Có ít hoặc không có thức ăn trong tủ lạnh và tủ bếp. Điều này có thể cho thấy họ gặp khó khăn khi đi chợ, quên ăn, hoặc đang gặp vấn đề trong quản lý chi tiêu.

●      Hóa đơn bị bỏ quên hoặc việc sửa chữa nhà cửa bị trì hoãn. Ngay cả những người trưởng thành vốn rất độc lập cũng có thể bắt đầu gặp khó khăn với các công việc nhà khi những thay đổi về nhận thức hoặc khả năng sinh hoạt xuất hiện.

Những thay đổi này thường phản ánh rõ ràng nhất việc người thân của bạn đang cần thêm sự hỗ trợ - và có thể cần được thăm khám y tế.

Tiếp Sau Đó: Nên Làm Gì Khi Bạn Đã Nhận Ra Những Dấu Hiệu Này

Nếu những điều quan sát trong kỳ nghỉ khiến bạn lo lắng, bạn không cần phải giải quyết tất cả ngay lập tức. Từng bước nhỏ, có chủ đích sẽ giúp mọi thứ trở nên dễ quản lý hơn.

●      Ghi chép lại khi bạn nhận thấy điều gì bất thường. Hãy ghi lại thời điểm, việc xảy ra và cảm nhận của bạn. Đây không phải để kể lể, mà là để bạn có cái nhìn rõ ràng và có thông tin hữu ích khi trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia.

●      Lên kế hoạch trước khi hành động. Mặc dù mối lo tập trung vào một người, nhưng những thay đổi về sức khỏe hoặc nhận thức thường ảnh hưởng đến cả gia đình. Hãy suy nghĩ xem ai nên được biết, ai có thể hỗ trợ, và cách tiếp cận cuộc trò chuyện sao cho nhẹ nhàng, đồng lòng.

●      Trao đổi trước với chuyên gia hoặc cố vấn gia đình (nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu). Các chuyên gia tại Caregiver Resource Center (CRC) hoặc những đơn vị hỗ trợ người chăm sóc có thể giúp bạn định hướng các bước tiếp theo, chuẩn bị cho những cuộc trò chuyện khó và hiểu rõ điều gì có thể xảy ra. Bạn không cần tự mình xoay sở.

●      Trò chuyện với người thân - với sự cảm thông. Nhẹ nhàng chia sẻ những gì bạn nhận thấy và đặt trọng tâm vào sự quan tâm: “Con muốn chắc chắn rằng mẹ cảm thấy tốt nhất”, hoặc “Con có thấy vài điều và muốn mình cùng nhau nói chuyện về chúng.” Một cuộc trò chuyện hợp tác luôn dễ được đón nhận hơn một cuộc trò chuyện mang tính phê bình.

●      Chuẩn bị cho những thay đổi, ngay cả khi bạn chưa biết điều gì sẽ xảy ra. Điều này có thể bao gồm đặt lịch khám, đơn giản hóa thói quen hằng ngày, cải thiện an toàn trong nhà hoặc bắt đầu thu thập các giấy tờ cần thiết. Việc lập kế hoạch không phải là lo lắng thái quá - mà là cách bạn chủ động để hỗ trợ người thân một cách tốt nhất.

Lời Kết

Nếu sau kỳ nghỉ bạn vẫn cảm thấy có điều gì đó thay đổi, hãy tin vào trực giác của mình. Bạn không hề tưởng tượng - bạn nhận ra điều đó vì bạn quan tâm, vì bạn để ý, và vì những thay đổi như vậy thường hiện rõ nhất khi chúng ta dành nhiều thời gian bên nhau.

Việc tìm đến bác sĩ không phải là nghĩ đến điều tồi tệ nhất. Đó là cách để hiểu rõ tình hình, phát hiện sớm các vấn đề và đảm bảo người thân của bạn được an toàn và chăm sóc đúng cách. Một chẩn đoán — hoặc đơn giản chỉ là một cuộc trao đổi với nhân viên y tế - có thể mang lại định hướng, nguồn lực và sự an tâm.

Nếu kỳ nghỉ khiến bạn có thêm những băn khoăn hay lo lắng mới, thì đây là thời điểm lý tưởng để liên hệ với CRC OC. Đôi khi, bước đầu tiên để tìm lại sự rõ ràng chỉ đơn giản là trò chuyện với một chuyên gia thực sự thấu hiểu hành trình chăm sóc người thân.